नवी दिल्ली (वृत्तसंस्था) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी देशातील भ्रष्टाचाराला आळा घालण्यासाठी आणि काळा पैसा बाहेर काढण्यासाठी नोव्हेंबर २०१६ मध्ये जुन्या पाचशे आणि हजारच्या नोटांवर बंदी आणली होती. परंतु मागील वर्षांपासून बाजारात २००० हजार रुपयांच्या नोटा गायब होत चालल्या आहेत. यावरुन केंद्र सरकारने संसदेत माहिती दिली आहे. चलनातील २ हजार रुपयांच्या नोटा नक्की कुठे गेल्या याबाबत राज्यसभेत मोदी सरकारकडून माहिती देण्यात आली आहे.
आरबीआयच्या आकडेवारीनुसार 2019 मध्ये एक लाख रुपयांच्या 2 हजाराच्या नोटांची संख्या 32910 रुपये होती. हे मार्च 2021 पर्यंत 24510 रुपयांपर्यंत कमी झाले. 30 लाख कोटी रुपयांच्या एकूण चलनात 2 हजाराच्या नोटांचे मूल्य 2019 मध्ये 6 लाख 58 हजार कोटी होते. एका वर्षानंतर 2020 मध्ये ते 4 लाख 90 हजार कोटींवर आले.
500 रुपयांच्या नोटांचे चलन वाढले
31 मार्च 2021 पर्यंत देशात चलनात असलेल्या एकूण चलनात 2000 आणि 500 रुपयांच्या 85 टक्के नोटा होत्या. उर्वरित नोटा 10, 20, 50 आणि 100 रुपयांच्या होत्या. 31 मार्च 2020 रोजी हा आकडा 83 टक्के होता. यावरूनच चलनात असलेल्या ५०० रुपयांच्या नोटांची संख्या वाढल्याचे स्पष्ट झाले आहे. 2000 च्या नोटांच्या छोट्या व्यवहारात अडचण येत आहे. यावरून 2000 च्या तुलनेत 500 आणि 100 रुपयांच्या नोटांचे चलन वाढल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
एटीएममधून 2000 च्या नोटांचे बॉक्स काढले
लोकांना छोट्या व्यवहारात कोणतीही अडचण येऊ नये, यासाठी एटीएम आणि बँकेच्या खिडक्यांमधून फक्त ५०० रुपयांच्या नोटा जास्त मिळत आहेत. हळूहळू एटीएममध्ये 2000 च्या नोट बॉक्सऐवजी 500 च्या नोट बॉक्स बदलल्या जात असल्याचेही सूत्रांचे म्हणणे आहे. एवढेच नाही तर एटीएममध्ये नोटा टाकणाऱ्या कंपन्यांना २ हजाराच्या नोटा कमी दिल्या जात आहेत.
साठेबाजीचा धोका
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, 2000 रुपयांच्या नोटांचा साठा केला जात असल्याचीही शक्यता आहे. पाच राज्यांतील निवडणुका जाहीर झाल्यानंतर 2 हजाराच्या नोटा बाजारात कमी दिसत असल्याचेही काही लोकांचे म्हणणे आहे. आम्ही तुम्हाला सांगतो की उच्च मूल्याच्या नोटांवर छपाईची किंमत देखील जास्त आहे. अशा परिस्थितीत या नोटांची छपाईही कमी केली जात आहे.
